ભારતીય ઇમેઇલ સેવા એટલે: તમારા પોતાના ડોમેન પર બિઝનેસ ઇમેઇલ, ભારતમાં રજિસ્ટર્ડ કંપની તરફથી, જેના mailbox ભારતના ડેટા સેન્ટરમાં કે તમારા પોતાના સર્વર પર રહે છે, બિલ રૂપિયામાં બને છે અને સપોર્ટ ભારતમાંથી મળે છે. 2026 માં આ યાદી ટૂંકી છે: XgenPlus, Rediffmail Pro, ભારતીય ડેટા સેન્ટરવાળું Zoho Mail, BSNL નું બિઝનેસ ઇમેઇલ, અને અંગત ગુજરાતી કે હિન્દી ઇમેઇલ ID માટે DataMail. આ ગાઇડમાં આ બધાની સરખામણી છે, આ સવાલ હવે પહેલાં કરતાં વધુ કેમ મહત્વનો બન્યો છે તે પણ, અને ડાઉનટાઇમ વગર ઇમેઇલ કેવી રીતે શિફ્ટ કરવું.
ભારતની ઇમેઇલ કંપનીઓ, સામસામે
કિંમતો દરેક user માટે, GST પહેલાં, કંપનીઓની પોતાની વેબસાઇટ પર છપાયેલી, સપ્ટેમ્બર 2026 માં જોયેલી. સ્ટોરેજ સૌથી સસ્તા પ્લાનનું છે.
| કંપની | ભારતીય કંપની? | ડેટા ક્યાં રહે છે | શરૂઆતનો પ્લાન | સૌથી મોટું mailbox | પોતાનું ડોમેન | પોતાના સર્વર પર (on-premise) | ગુજરાતી/હિન્દીમાં ઇમેઇલ સરનામું |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| XgenPlus | હા, જયપુર | ભારતના ડેટા સેન્ટર, પ્રાઇવેટ ક્લાઉડ કે તમારું પોતાનું સર્વર | ₹21 મહિનો, 2 GB | 100 GB, Enterprise Pro માં અનલિમિટેડ | હા | હા, ઇન્ટરનેટ વગરના (air-gapped) સેટઅપમાં પણ | હા, એ જ mailbox પર |
| Rediffmail Pro | હા, મુંબઈ | ભારત | ₹270 વર્ષ, 1 GB | 10 GB | હા | ના | ના |
| Zoho Mail | હા, ચેન્નઈ; પ્રોડક્ટ ગ્લોબલ છે | ભારતીય ડેટા સેન્ટરનો વિકલ્પ છે | ₹59 મહિનો, 5 GB | Workplace Professional માં 100 GB | હા | ના, ફક્ત ક્લાઉડ | ફીચર લિસ્ટમાં નથી |
| BSNL બિઝનેસ ઇમેઇલ | સરકારી કંપની | ભારત | BSNL ની સાઇટ પર | BSNL ના પ્લાન મુજબ | હા | ના | હા, પ્લેટફોર્મ XgenPlus નું છે |
| DataMail | હા, જયપુર | ભારત | મફત, અંગત ઉપયોગ | અંગત | ના, datamail.in સરનામું | ના | હા, 80 થી વધુ લિપિઓમાં |
બે વાત સાફ કહી દઈએ. 10 GB પર Rediffmail Pro Special (₹510 વર્ષ) XGEN Premium (₹600 વર્ષ) કરતાં સસ્તું છે; બસ તે 10 GB પર અટકી જાય છે અને સપોર્ટ ઓફિસ ટાઇમમાં જ મળે છે. Zoho અને XgenPlus બંનેનો ડેટા ભારતમાં રહે છે, એટલે ફક્ત ક્લાઉડ જોઈતું હોય તેના માટે ફરક ડેટાની જગ્યાનો નહીં, પણ પોતાના સર્વરના વિકલ્પ અને ગુજરાતી સરનામાનો છે. Google Workspace Business Starter ₹270 દરેક user દર મહિને અને Microsoft 365 Business Basic ₹145 છે, અને બંનેમાં ડેટા એ રીજનમાં રહે છે જે કંપની નક્કી કરે; લાઇન-બાય-લાઇન સરખામણી અમારા સરખામણી પેજ પર છે.
"ભારતમાં બનેલું" ઇમેઇલ હવે કેમ મહત્વનું બન્યું
- કોનો કાયદો લાગુ થશે. ઇમેઇલ તમારા બિઝનેસનો લેખિત રેકોર્ડ છે. વિદેશી કંપની, ભલે તેનું ડેટા સેન્ટર ભારતમાં હોય, વિદેશી કાયદા હેઠળ જવાબ આપે છે. ભારતીય કંપની ભારતીય કાયદા અને ભારતીય કોન્ટ્રાક્ટ હેઠળ ચાલે છે.
- કમ્પ્લાયન્સ સહેલું બને છે. DPDP કાયદો અને તેના 2025 ના નિયમો, RBI નો પેમેન્ટ ડેટા ભારતમાં રાખવાનો નિર્દેશ, CERT-In ના લોગ રાખવાના નિર્દેશ, SEBI અને IRDAI ના નિયમો: જ્યારે ડેટા, કંપની અને કોન્ટ્રાક્ટ ત્રણેય એક જ દેશમાં હોય ત્યારે આ સાબિત કરવું સહેલું છે. એક વાત સાચી રીતે કહેવી જોઈએ: DPDP પોતે ભારતમાં હોસ્ટિંગ ફરજિયાત નથી કરતો; લોકલાઇઝેશનની શરતો સેક્ટરના રેગ્યુલેટર મૂકે છે. પૂરી વાત અમારા DPDP અને બિઝનેસ ઇમેઇલ પેજ પર છે, ત્યાં ચેકલિસ્ટ પણ ડાઉનલોડ કરી શકો છો.
- પોતાની ભાષા. ભારતીય ભાષાઓમાં ઇમેઇલ સરનામું ભારતની પોતાની ટેક્નોલોજીએ શરૂ કર્યું. સાચા IDN અને EAI સપોર્ટ સાથે રાજેશ@ડાક.ભારત ચાલતું ઇમેઇલ સરનામું છે, ગુજરાતી, દેવનાગરી, તમિલ, બંગાળી અને 80 થી વધુ લિપિઓમાં, જે Gmail અને Outlook વાળા સુધી પણ પહોંચે છે. પૂરી માહિતી ગુજરાતી ઇમેઇલ સરનામું પેજ પર.
- સપોર્ટ અને જવાબદારી. એન્જિનિયર તમારા ટાઇમ ઝોનમાં, ફરિયાદ ભારતમાં જ ઉકેલાય, અને કંપનીની આબરૂ તમારા જ બજારમાં બને-બગડે.
ભારતમાં બિઝનેસ ઇમેઇલ લેતા પહેલાં આ 7 વાત જોઈ લો
- પોતાનું ડોમેન, અને જોઈએ તેટલા alias. support@, sales@ અને billing@ માટે અલગ પૈસા ન લાગવા જોઈએ. Google Workspace માં દરેક user પર 30 alias ની મર્યાદા છે; XgenPlus માં કોઈ મર્યાદા નથી.
- સ્ટાન્ડર્ડ પ્રોટોકોલ. IMAP, SMTP, CalDAV અને ActiveSync, જેથી Outlook, Apple Mail અને દરેક ફોનની ઍપ ચાલતી રહે અને તમે ક્યાંય ફસાઓ નહીં.
- ઇમેઇલની ઓળખ (SPF, DKIM, DMARC) પહેલા દિવસથી સેટ. અને એક ડેશબોર્ડ જે તેને જાતે ચકાસે.
- એડમિન કંટ્રોલ. રોલ મુજબ એડમિન, બે-સ્તરવાળું લોગિન (2FA), દરેક user નું સ્ટોરેજ, ઓડિટ લોગ, અને આધાર-PAN જેવી માહિતી બહાર જતી અટકાવતું DLP.
- ભારતીય કંપનીનું GST બિલ, રૂપિયામાં, અને એવી કિંમત જે રિન્યુઅલ પર ન બદલાય.
- એવો સપોર્ટ જેને ફોન કરી શકાય. પૂછો, શુક્રવારે સાંજે 6 વાગ્યે mailbox હેક થાય તો ફોન કોણ ઉપાડશે.
- પોતાના સર્વર પર જવાનો રસ્તો. આજે ક્લાઉડથી શરૂ કરો તો પણ એવી કંપની પસંદ કરો જે પછી તમને પોતાના સર્વર પર લઈ જઈ શકે; એ કંપની ફરી બદલવી નથી પડતી.
XgenPlus ના પ્લાન Starter (2 GB, ₹21) થી Premium (10 GB, ₹50, સૌથી વધુ લેવાતો) અને Enterprise (100 GB, ₹167) સુધી છે; બધા દરેક user દર મહિને, વાર્ષિક બિલ, એક જ ડોમેન પર જુદા જુદા પ્લાન ભેળવી શકાય, અને 5 users સુધી ₹2 માં એક મહિનાનો ટ્રાયલ. પૂરી યાદી પ્રાઇસિંગ પેજ પર, ક્લાઉડ સેવાની માહિતી બિઝનેસ ઇમેઇલ હોસ્ટિંગ પેજ પર.
પોતાના સર્વર પર ઇમેઇલ: જ્યારે ક્લાઉડ સાચો જવાબ નથી
બેંક, PSU, ડિફેન્સ સપ્લાયર, હોસ્પિટલ, અને દરેક એવી સંસ્થા જેનો ઓડિટર પૂછે છે "સર્વર બરાબર ક્યાં છે", તેને ઇમેઇલ પોતાના ડેટા સેન્ટરની અંદર જોઈએ. ભારતમાં આ કામ વીસ વર્ષથી Exchange અને Zimbra કરતા આવ્યા છે, અને હવે બંને સબ્સ્ક્રિપ્શન લાઇસન્સ પર આવી ગયા છે અને પેચ લગાવવાનું ગ્રાહકનું કામ છે. XgenPlus on-premise તેનો ભારતીય વિકલ્પ છે: દરેક user નું કાયમી લાઇસન્સ અને વાર્ષિક AMC, Standard કે Enterprise એડિશન, તમારા પોતાના હાર્ડવેર પર, ભારતમાં પ્રાઇવેટ ક્લાઉડ VM પર, કે ઇન્ટરનેટથી સંપૂર્ણ કપાયેલા (air-gapped) સેટઅપમાં જ્યાં અપડેટ પેન ડ્રાઇવથી આવે છે. Enterprise માં archiving, journaling, litigation hold, eDiscovery, LDAP અને Active Directory ઇન્ટિગ્રેશન સામેલ છે, અને માઇગ્રેશન XgenPlus ની ટીમ ઓડિટ પછી લેખિત સ્કોપ સાથે કરે છે. તે GeM પર લિસ્ટેડ છે. વાપરનારાઓમાં BSNL (મે 2014 થી 81 લાખથી વધુ ચાલુ એકાઉન્ટ), ઓગસ્ટ 2017 થી રાજસ્થાન સ્ટેટ ડેટા સેન્ટર (રાજસ્થાન પોલીસ સહિત), HAL, BPCL, BEML અને MECON સામેલ છે.
અખબારોમાં, અને BSNL ના પોતાના શબ્દોમાં. ET Telecom: BSNL to introduce locally developed e-mail service; Times of India: BSNL, Data Xgen launch email service with 100 GB space; Business Standard, 6 માર્ચ 2018: XgenPlus empowers BSNL to host linguistic domains; અને સપ્ટેમ્બર 2017 માં BSNL ની પોતાની X પોસ્ટ, જેમાં તેણે પોતાની ઇમેઇલ સેવાને "1 INR/day powered by @xgenplus" કહી (13 સપ્ટેમ્બર, 14 સપ્ટેમ્બર).
ઝંઝટ વગર ઇમેઇલ કેવી રીતે શિફ્ટ કરવું
- પહેલાં એક ટીમ પર અજમાવો, તમારા ખરા ડોમેન પર. ₹2 નો ટ્રાયલ કે ડેમો એકાઉન્ટ લો; તેમાં ફક્ત થોડું ધ્યાન લાગે છે, પૈસા નહીં.
- જૂનું સિસ્ટમ ચાલુ રાખીને કોપી કરો. મેઇલ, ફોલ્ડર, કોન્ટેક્ટ અને કેલેન્ડર IMAP અને CalDAV થી નવા સિસ્ટમ પર આવી જાય છે, જૂનું ચાલતું રહે છે. Premium અને તેથી ઉપરના પ્લાનમાં માઇગ્રેશનમાં મદદ સામેલ છે.
- નક્કી કરેલી સાંજે MX રેકોર્ડ બદલો, જ્યારે ટીમ કહે કે બધું બરાબર છે. ઇમેઇલ સરનામાં અને ડોમેન એ જ રહે છે, જૂનું સિસ્ટમ તમે ન કહો ત્યાં સુધી વાંચવા માટે ખુલ્લું રહે છે.
Google Workspace, Microsoft 365 અને Exchange, Zoho, Zimbra, Rediffmail અને GoDaddy થી શિફ્ટ કરવાની અલગ અલગ નોંધ માઇગ્રેશન પેજ પર છે.
શું ગુજરાતી કે હિન્દી ઇમેઇલ સરનામું Gmail અને Outlook પર ચાલશે?
હા. ફેબ્રુઆરી 2018 માં Microsoft એ Outlook, Outlook.com, Office 365 અને Exchange Online પર 15 ભારતીય ભાષાઓના ઇમેઇલ સરનામાંનો સપોર્ટ જાહેર કર્યો, અને Gmail પણ આવા સરનામાં પર મેઇલ મોકલે અને લે છે. જે કામ આ મોટી કંપનીઓ નથી કરતી તે છે આવું સરનામું બનાવવું. સરનામું ત્યાં જ બને છે જ્યાં પ્લેટફોર્મ EAI માટે બનેલું હોય: XgenPlus પર બનેલું તમારું ગુજરાતી@ સરનામું Outlook અને Gmail વાળા સાથે એ જ રીતે ચાલે છે. ICANN ના Universal Acceptance Steering Group એ આ એન્જિનિયરિંગ પર કેસ સ્ટડી છાપી છે (UASG 013D). ગુજરાતી, હિન્દી, બંગાળી કે 80 થી વધુ લિપિઓમાં અંગત ઇમેઇલ ID માટે DataMail ઍપ મફત છે: App Store, Google Play.
બે બહારના રેકોર્ડ પણ જાણી લો. Wikipedia ના Universal Acceptance લેખમાં લખ્યું છે કે BSNL એ XgenPlus ઇમેઇલ સોલ્યુશન વાપર્યું, અને ડૉ. અજય ડેટા 2019 અને 2021 માં UASG ના ચેરમેન ચૂંટાયા તેનો ઉલ્લેખ છે. Wikipedia ના Email address લેખમાં લખ્યું છે કે ભારતીય કંપની XgenPlus.com દુનિયાની પહેલી EAI mailbox provider હોવાનો દાવો કરે છે, અને એ પણ કે રાજસ્થાન સરકાર દરેક નાગરિકને राजस्थान.भारत ડોમેન પર મફત ઇમેઇલ આપે છે; એ સેવા RajMail છે, જે XgenPlus પર બનેલી અને રાજસ્થાન સ્ટેટ ડેટા સેન્ટરમાં હોસ્ટ થયેલી છે.
વારંવાર પુછાતા સવાલો
બિઝનેસ માટે સૌથી સારી ભારતીય ઇમેઇલ સેવા કઈ છે?
જેને પોતાનું ડોમેન, ભારતમાં ડેટા, આગળ જતાં પોતાના સર્વર પર જવાનો વિકલ્પ અને ગુજરાતી કે હિન્દીમાં ઇમેઇલ સરનામું જોઈએ, તેના માટે XgenPlus. સૌથી સસ્તા 10 GB mailbox માટે, ઓફિસ ટાઇમના સપોર્ટ સાથે, Rediffmail Pro Special. જે ટીમ Zoho ની બીજી ઍપ વાપરે છે તેના માટે ભારતીય ડેટા સેન્ટરવાળું Zoho Mail. કિંમતો ઉપર ટેબલમાં છે.
શું Gmail જેવી કોઈ ભારતીય ઇમેઇલ સેવા છે?
હા. બિઝનેસ માટે XgenPlus તમારા પોતાના ડોમેન પર webmail, મોબાઇલ ઍપ, કેલેન્ડર, ચેટ અને વિડિયો આપે છે, ડેટા ભારતમાં, ₹21 દરેક user દર મહિનેથી. મફત અંગત ઇમેઇલ ID માટે, ગુજરાતી કે હિન્દીમાં પણ, DataMail ભારતીય વિકલ્પ છે.
સૌથી સસ્તી ભારતીય ઇમેઇલ સેવા કઈ છે?
દરેક mailbox ના હિસાબે XgenPlus Starter ₹21 મહિનો (2 GB) અને Rediffmail Pro Basic ₹270 વર્ષ (1 GB) સૌથી ઓછી છપાયેલી કિંમતો છે. ફક્ત રૂપિયા નહીં, સ્ટોરેજ પણ જુઓ.
શું Zoho Mail ભારતીય ઇમેઇલ સેવા છે?
Zoho ચેન્નઈની ભારતીય કંપની છે અને ભારતીય ડેટા સેન્ટરનો વિકલ્પ આપે છે, એટલે ડેટાની જગ્યાના હિસાબે હા. પણ તે ફક્ત ક્લાઉડ પર ચાલતું ગ્લોબલ પ્રોડક્ટ છે, પોતાના સર્વરવાળું એડિશન નથી, અને ગુજરાતી ઇમેઇલ સરનામું તેની ફીચર લિસ્ટમાં નથી.
શું BSNL પોતાની ઇમેઇલ સેવા માટે XgenPlus વાપરે છે?
હા. BSNL ની ઇમેઇલ સેવા XgenPlus પ્લેટફોર્મ પર ચાલે છે; તે મે 2014 માં 81 લાખ એકાઉન્ટ સાથે શરૂ થઈ અને ભારતીય ભાષામાં ઇમેઇલ સરનામું આપનારી પહેલી ભારતીય ટેલિકોમ કંપની બની. BSNL એ પોતે સપ્ટેમ્બર 2017 માં X પર લખ્યું કે સેવા "powered by @xgenplus" છે.
શું ગુજરાતી ઇમેઇલ સરનામું Gmail અને Outlook પર કામ કરે છે?
હા. Outlook 2018 થી 15 ભારતીય ભાષાઓના ઇમેઇલ સરનામાં સપોર્ટ કરે છે અને Gmail પણ આવા સરનામાં સંભાળે છે. આ ઍપ સરનામા પર મેઇલ પહોંચાડે છે; સરનામું XgenPlus જેવા EAI પ્લેટફોર્મ પર બને છે.
શું DPDP કાયદા મુજબ ઇમેઇલ ભારતમાં જ હોસ્ટ થવું જરૂરી છે?
ના. DPDP કાયદો અને નિયમો સંમતિ, સુરક્ષા વ્યવસ્થા, 72 કલાકમાં બ્રીચની જાણ અને ડેટા ભૂંસવાની વાત કરે છે, ભારતમાં હોસ્ટિંગની નહીં. લોકલાઇઝેશનની શરતો RBI, CERT-In, SEBI અને IRDAI ના નિયમોમાંથી આવે છે. હા, ભારતમાં હોસ્ટિંગ કે પોતાનું સર્વર હોવાથી જવાબદારી સાબિત કરવી સહેલી બને છે.
શું ભારતમાં બનેલી ઇમેઇલ સેવા મોટી કંપનીઓ માટે પૂરતી સુરક્ષિત છે?
દેશ નહીં, કંટ્રોલ જુઓ: SPF, DKIM અને DMARC, S/MIME એન્ક્રિપ્શન, DLP, બે-સ્તરવાળું લોગિન, ઓડિટ લોગ અને અલગ સેટઅપનો વિકલ્પ. XgenPlus માં આ બધું છે, તે સરકારી અને PSU માં ચાલે છે, અને પોતાના સર્વર કે ઇન્ટરનેટથી કપાયેલા સેટઅપનો વિકલ્પ આપે છે જે ગ્લોબલ કંપનીઓ નથી આપતી.
આગળ શું કરવું
- પ્લાન જુઓ અને તમારા ડોમેન પર ₹2 નો ટ્રાયલ શરૂ કરો.
- જો નિર્ણય કમ્પ્લાયન્સના કારણે લેવાઈ રહ્યો હોય તો DPDP ઇમેઇલ ચેકલિસ્ટ ડાઉનલોડ કરો.
- અમારી ટીમ સાથે વાત કરો: ટ્રાયલ, માઇગ્રેશનનો સ્કોપ, કે પોતાના સર્વરવાળા સેટઅપનું કોટેશન.
